در نظریه پردازی، آدمی درصدد برمی آید تا جهان پیرامونی خود و نیز پدیده ها و رخدادهای آن را به قاموس نظریه درآورد، امکان بررسی و آزمون تجربی آن نظریه را نشان دهد، شواهد و مدارکی در حمایت از آن بیاورد، سودمندی آن در جهان اجتماعی را به معرض نمایش بگذارد، و در صورت نیاز تغییراتی را در آن صورت دهد. بنابراین، فلسفه وجودی عالِم و اندیشمند در این حوزه ها عبارتست از کشف، ساخت، آزمون، کاربرد،و اصلاح نظریه.